Plamy starcze
Definicja
Plamy soczewicowate słoneczne to medyczna nazwa plam starczych, czasem nazywanych plamami wątrobowymi. Występują najczęściej na skórze, która była najbardziej narażona na słońce: twarzy, szyi, dłoniach, ramionach, barkach i górnej części pleców. Plamy starcze są zwykle płaskie i mają kolor brązowy, czarny lub szary. Są powszechne po 40. roku życia, ale mogą występować u młodszych osób. Niektóre mogą wyglądać podobnie do poważniejszych schorzeń.
Plamy starcze są nieszkodliwe, ale mogą budzić obawy o raka. Zmiany, które pojawiają się nagle, zmieniają kształt lub szybko rosną, powinny być sprawdzone pod kątem nieregularnych brzegów i zróżnicowanych pigmentów w obrębie tej samej zmiany.
Jak rozjaśnić plamy starcze
Ze względów kosmetycznych plamy starcze można rozjaśniać za pomocą środków wybielających skórę lub usuwać chirurgicznie. Najlepszym sposobem radzenia sobie z plamami starczymi jest ich zapobieganie poprzez stosowanie kremów z filtrem i unikanie bezpośredniego nasłonecznienia skóry tak bardzo, jak to możliwe. Wybieraj naturalne kremy z filtrem, które nie zawierają parabenów ani petrochemikaliów.
Przyczyny
Plamy starcze są spowodowane przede wszystkim wieloletnią ekspozycją na promieniowanie ultrafioletowe (UV) ze słońca. Komercyjne lampy i łóżka do opalania również uszkadzają skórę. Melanina to pigment w górnej warstwie skóry (naskórku), który nadaje skórze jej naturalny kolor. Promieniowanie UV przyspiesza produkcję melaniny, powodując opaleniznę, która chroni głębsze warstwy skóry przed promieniowaniem UV.
Plamy starcze powstają, gdy melanina „zbija się” lub w niektórych miejscach występuje w szczególnie wysokim stężeniu. Sam proces starzenia może również przyspieszać produkcję melaniny, nawet bez ekspozycji na słońce. Może istnieć pewien wpływ genetyczny, niektórzy ludzie są bardziej podatni na powstawanie plam starczych niż inni. Osoby o jasnej karnacji są bardziej narażone na powstawanie plam starczych niż osoby o naturalnie ciemniejszej skórze. Ryzyko wzrasta także przy historii wyjątkowo intensywnej i częstej ekspozycji na słońce. (1,2)
Objawy i symptomy
Plamy soczewicowate słoneczne to:
- plamiste - płaski, wyraźnie odgraniczony obszar o zwiększonej pigmentacji skóry, który nie jest ani uniesiony, ani zagłębiony.
- zwykle brązowe, czarne lub szare.
- występują na skórze, która przez lata była najbardziej narażona na działanie słońca, zwykle na grzbietach rąk, wierzchach stóp, twarzy, ramionach i górnej części pleców.
- różnej wielkości, od 1 milimetra do 3 centymetrów średnicy.
- mają tendencję do grupowania się, co sprawia, że są bardziej widoczne.
- czasami podobne wyglądem do zmian złośliwych lub niezłośliwych.
- częściej występuje u osób białych lub Azjatów, zwłaszcza u osób mających skłonność do piegów.
Melasma i piegi to dwa rodzaje niezłośliwych, plamistych, przebarwionych zmian, które mogą być mylone z plamami starczymi. Melasma to postępujące, niełuszczące się przebarwienie skóry wystawionej na działanie słońca, szczególnie na twarzy i przedramionach.
Powstawanie melasmy często wiąże się z ciążą, doustnymi środkami antykoncepcyjnymi i niektórymi lekami przeciwdrgawkowymi. Może pojawić się samoistnie, bez rozpoznawalnej przyczyny lub związku z innymi czynnikami. Występuje u kobiet dziewięć razy częściej niż u mężczyzn i częściej u typów skóry charakterystycznych dla Azji, Bliskiego Wschodu i Ameryki Południowej. Nie ma znaczenia dla zdrowia, ale może być uciążliwa kosmetycznie.
Twarz jest najczęstszym miejscem występowania melasmy, zwykle w centrum twarzy; rzadziej pojawia się wokół ust i szczęki. Plamy są zwykle obustronne. Istnieją trzy typy melasmy: naskórkowa, skórna i mieszana. Melasma naskórkowa jest zwykle jasnobrązowa i uwidacznia się pod lampą Wooda. Melasma skórna ma szarawy odcień i nie uwidacznia się pod lampą Wooda. Zmiany mieszane są ciemnobrązowe z różną reakcją na lampę Wooda. Ephelides to medyczna nazwa piegów, zwykle 1-2 milimetry, wyraźnie odgraniczone, na twarzy, szyi, klatce piersiowej i ramionach. (2)
Plamy słoneczne mogą przypominać znamiona (nevi), które są wypukłe lub płaskie i nie ograniczają się do części ciała wystawionych na słońce. Rogowacenia łojotokowe, które są niezłośliwe, są małe, w kolorze beżowym, brązowym lub czarnym, o wyglądzie „przyklejonym”. Normalny rozmiar waha się od 1 milimetra do ponad 2,5 centymetra. Lentigo maligna to rodzaj raka skóry, czerniaka, który może rozwijać się na obszarach długotrwałej ekspozycji na słońce. Zaczyna się jako beżowa, brązowa lub czarna plama, która ciemnieje i powiększa się. Mają nieregularne brzegi i wielobarwność w obrębie tej samej zmiany. Pigmentowane rogowacenia słoneczne są zmianami przednowotworowymi. (2,4)
Nowe zmiany skórne powinny być zawsze oceniane przez certyfikowanego dermatologa. Następujące cechy budzą niepokój:
- ciemne zabarwienie
- szybki wzrost
- nierówne brzegi
- wielokolorowość w obrębie tej samej zmiany
- tkliwość lub krwawienie
- swędząca, zaczerwieniona skóra
- ból
- słabe gojenie się
Każda zmiana atypowa lub sugerująca czerniaka powinna być poddana biopsji, obejmującej wszystkie warstwy skóry. Dermatozy łojotokowe i pigmentowane rogowacenia słoneczne nie zawsze można odróżnić jedynie na podstawie wizualizacji. W przypadku wątpliwości co do diagnozy należy wykonać biopsję. (1,2,4)
Niektóre choroby układowe objawiają się najpierw jako liczne lentigines: zespół Peutz-Jeghersa, zespół LEOPARD i zespół Lamb.
Zapobieganie
- Zaleca się unikanie bezpośredniego światła słonecznego między godziną 10 a 16, gdy promienie słoneczne są najsilniejsze. Aktywności na świeżym powietrzu powinny być planowane przed godziną 10 lub po godzinie 16.
- Stosowanie kremu z filtrem nie tylko na twarz, ale także na często pomijane miejsca, takie jak grzbiet dłoni, może pomóc w zapobieganiu plamom starczym.
- Krem z filtrem, który chroni przed promieniowaniem UVA i UVB, o współczynniku ochrony co najmniej 15, powinien być nakładany 15-30 minut przed ekspozycją na słońce, a następnie ponownie co dwie godziny. Zaleca się stosowanie kremu o szerokim spektrum działania z co najmniej filtrem 30.
- Należy go częściej nakładać podczas pływania lub pocenia się. Nie powinien zawierać potencjalnie szkodliwych składników, takich jak parabeny czy petrochemikalia. Więcej informacji znajdziesz w naszym bezpłatnym raporcie, „Trucizny, które codziennie nakładasz na twarz.”
- Chroń się. Noś kapelusz z szerokim rondem, który zapewnia lepszą ochronę niż czapka z daszkiem lub daszek. Noś ściśle tkane ubrania, zakrywające ramiona i nogi. Przydatne są ubrania zaprojektowane do ochrony przed słońcem. Wskaźnik ochrony ultrafioletowej (UPF) 40-50 w ubraniach to najlepsza ochrona. Tkanina może stracić ochronę przez rozciąganie, zamoczenie lub wielokrotne pranie. (2)
Codziennie dostarczaj swoim komórkom skóry składników odżywczych, których potrzebują, aby pozostać nawilżone i promienne. Chociaż plamy starcze nie stanowią zagrożenia dla zdrowia, mogą być problemem estetycznym. Istnieją dostępne metody ich rozjaśniania lub usuwania. Pigmentacja znajduje się w najgłębszej części naskórka, czyli w jego wierzchniej warstwie. Każde leczenie mające na celu rozjaśnienie plam musi przeniknąć do najgłębszej części naskórka. Zabiegi te są traktowane jako kosmetyczne, więc zazwyczaj nie obejmuje ich ubezpieczenie. Należy wybrać lekarza przeszkolonego i doświadczonego w różnych rozważanych metodach leczenia.
- Leki. Przepisane kremy wybielające (hydrochinon) stosowane samodzielnie lub z retinoidami (tretinoiną) i łagodnym sterydem mogą stopniowo rozjaśniać plamy starcze w ciągu kilku miesięcy. Zaleca się stosowanie naturalnego kremu z filtrem SPF 30 (bez parabenów) podczas leczenia lekami. Może to powodować zaczerwienienie, pieczenie, suchość lub swędzenie.
- Terapia laserowa. Terapia laserowa niszczy melanocyty, komórki produkujące pigment, nie uszkadzając powierzchni skóry. Zazwyczaj wymaga kilku sesji. Po zabiegu plamy starcze stopniowo bledną, w ciągu tygodni lub miesięcy. Skutki uboczne są nieliczne, ale może wystąpić lekkie przebarwienie skóry.
- Krioterapia (zamrażanie). Do zniszczenia nadmiaru pigmentu używa się ciekłego azotu lub innego środka zamrażającego. Zazwyczaj stosuje się ją na pojedyncze plamy starcze lub małe skupiska plam. Może podrażniać skórę i istnieje niewielkie ryzyko trwałych blizn lub przebarwień.
- Dermabrazja. Ten zabieg polega na ścieraniu powierzchni skóry za pomocą szybko obracającej się szczotki; nowa skóra zastępuje starą. Może wystąpić tymczasowe zaczerwienienie i tworzenie się strupów.
- Peeling chemiczny. Ta metoda leczenia polega na nałożeniu kwasu na skórę, co powoduje oparzenie zewnętrznej warstwy skóry. W miarę złuszczania się skóry tworzy się nowa. Zazwyczaj potrzeba kilku zabiegów, aby zobaczyć efekty. Po zabiegu peelingu chemicznego zaleca się silną ochronę przeciwsłoneczną. Występuje tymczasowe podrażnienie oraz niewielkie ryzyko przebarwień.
- Kwas naturalnie występujący. Codzienne stosowanie skutecznego i naturalnie występującego kwasu, takiego jak kwas mlekowy (pochodzący z mleka), może pomóc w leczeniu przebarwień. Może być stosowany codziennie w domowej pielęgnacji w niższych stężeniach lub w wyższych stężeniach w peelingu chemicznym raz w miesiącu. Jednak kwasy powinny być stosowane tylko pod opieką licencjonowanego specjalisty od pielęgnacji skóry, takiego jak kosmetolog czy dermatolog. Skutki uboczne to zaczerwienienie, pewien dyskomfort/pieczenie, suchość oraz zwiększona wrażliwość na słońce.
Styl życia i domowe sposoby
Kremy i balsamy rozjaśniające są dostępne bez recepty w domach towarowych, aptekach oraz w internecie. Mogą poprawić wygląd plam starczych w ciągu kilku miesięcy. Wyniki zależą częściowo od tego, jak ciemno zabarwione są plamy oraz jak często stosowany jest krem lub balsam. Produkt może zawierać hydrochinon, deoksyarbutynę, kwas glikolowy lub kwas kojowy, które mogą powodować podrażnienia skóry. (4,2)
Naturalną opcją na promienną skórę jest to połączenie czystych składników roślinnych, które dostarczają skórze tego, czego potrzebuje, by pozostać piękną. Kliknij tutaj, aby dowiedzieć się więcej. Składnikiem, którego należy unikać w dostępnych bez recepty środkach rozjaśniających skórę, jest rtęć. Została ona zakazana w produktach rozjaśniających skórę produkowanych w Europie i Afryce, ale nadal jest stosowana w jednym na cztery produkty produkowane w Azji i sprzedawane w USA. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) ostrzega konsumentów, aby unikali rtęci, ponieważ powoduje uszkodzenie nerek i obniża zdolność skóry do obrony przed infekcjami bakteryjnymi i grzybiczymi.
Spożycie rtęci lub jej wchłanianie przez skórę może również powodować lęk, depresję, a nawet psychozę. Może także prowadzić do neuropatii obwodowej – uszkodzenia nerwów, zwykle w dłoniach i stopach. Zmienia odczuwanie i może powodować piekący i palący ból, znacznie obniżając jakość życia. Słabo reaguje na leczenie. (3)
Oto 14 naturalnych alternatyw pielęgnacji skóry, które możesz wypróbować.Naturalne sposoby na usuwanie plam starczych
Twoje pytania dotyczące plam starczych – odpowiedzi
Czy istnieje tabletka, którą można wziąć, aby pozbyć się plam? Nie ma doustnych leków zapobiegających lub rozjaśniających plamy starcze. Wszystkie zabiegi są stosowane miejscowo, na powierzchni skóry.
Czy tabletki antykoncepcyjne mają wpływ na plamy starcze? Doustne środki antykoncepcyjne nie wpływają na plamy starcze. Mogą powodować melasmę, czyli przebarwienia na twarzy, które można pomylić z plamami starczymi.
Czy po leczeniu plamy starcze pojawią się ponownie? Po usunięciu lub rozjaśnieniu zmian za pomocą opisanych metod te same plamy nie odrosną. Jednak pozostają uszkodzenia skóry z lat wcześniejszych, które doprowadziły do powstania leczonych plam. Mogą pojawić się nowe plamy starcze.
Czy antybiotyki usuną plamy starcze? Nie ma związku między antybiotykami a plamami starczymi – ani ich nie powodują, ani nie leczą.
Palenie papierosów – jaki ma wpływ na plamy starcze? Palenie negatywnie wpływa na każdą komórkę organizmu. Uszkadza zdolność organizmu do samonaprawy uszkodzonych komórek i przyczynia się do powstawania plam starczych.
Jak długo powinienem stosować dostępne bez recepty środki wybielające, zanim zgłoszę się do lekarza? Poprawę można zauważyć dopiero po kilku miesiącach stosowania domowych środków. Dermatolog z certyfikatem może pomóc w doborze leków na receptę i zabiegów laserowych.
Wiem, że uszkodzenia powstały przez głębokie opalanie i ekspozycję na słońce, gdy byłem młodszy. Czy nie jest już za późno, by chronić skórę przed słońcem? Uszkodzenia mogą wystąpić w każdym wieku, a ekspozycja na słońce nadal zwiększa ryzyko powstawania nowych plam starczych i innych problemów skórnych, w tym ryzyko raka skóry.
Czym mogę zapobiegać plamom starczym, gdy nadal korzystam z solarium? Nie ma nic, co można zrobić lub użyć, aby zmniejszyć uszkodzenia skóry podczas dalszej ekspozycji na światło w solariach.
Myślałem, że powinienem jak najwięcej się opalać, aby dostarczyć organizmowi witaminy D. Co z tym? Ekspozycja na słońce jest dobrym źródłem witaminy D, ale rób to z umiarem i nie dopuszczaj do poparzeń. Witamina D występuje także w wielu produktach spożywczych, a zdrowa witamina D pochodząca z jedzenia jest lepsza niż ta wytwarzana przez słońce.
Ostatnio pojawiły się u mnie nowe plamy przypominające plamy starcze. Czy mogę je leczyć domowymi sposobami? Nowe zmiany powinien zbadać lekarz przed rozpoczęciem leczenia. Spraw, by Twoja skóra znów była piękna – kliknij tutaj, aby dowiedzieć się więcej.
Artykuł napisany przez Sheilę M. Krishna M.D., FAAD
Dr Krishna jest certyfikowanym dermatologiem. Uzyskała tytuł licencjata na Massachusetts Institute of Technology, gdzie studiowała biologię i języki obce, kończąc studia z wyróżnieniem Phi Beta Kappa. Biegle posługuje się językiem angielskim i hiszpańskim. Dr Krishna uzyskała tytuł lekarza medycyny na David Geffen School of Medicine na University of California, Los Angeles, gdzie była członkiem Alpha Omega Alpha Medical Honor Society. Odbyła rezydenturę dermatologiczną na Virginia Commonwealth University w Richmond w stanie Virginia, gdzie pełniła funkcję kierownika rezydentów w Departamencie Dermatologii. Ukończyła dodatkowy rok badań naukowych na UCLA pod kierunkiem dr Lloyda Millera, zdobywając doświadczenie w metodach badawczych oraz projektowaniu i realizacji protokołów badawczych. Dr Krishna jest członkiem American Academy of Dermatology (AAD) oraz American Society for Mohs Surgery (ASMS). Pracuje w San Diego w Kalifornii, gdzie leczy dorosłych i dzieci z chorobami skóry. W 2017 roku została wybrana przez swoich kolegów na Top Doctor w San Diego. Strona internetowa - https://www.sheilakrishnamd.com/
Artykuł recenzowany przez Natalię Kerr, licencjonowaną kosmetyczkę/specjalistkę od pielęgnacji twarzy
Natalia Kerr jest licencjonowaną kosmetyczką/specjalistką od pielęgnacji twarzy. Ukończyła Orange Technical College w 2019 roku, zdobywając dyplom w specjalności pielęgnacji twarzy. Pasjonuje się pielęgnacją skóry i zdrowiem skóry, a od ukończenia szkoły kontynuuje edukację, uczestnicząc w różnych seminariach, szkoleniach i targach. Przez wiele lat zmagała się z trądzikiem w okresie szkoły średniej i gimnazjum, doskonale rozumiejąc, jak bardzo wpływa to na pewność siebie. To zainspirowało ją do rozpoczęcia kariery w dziedzinie pielęgnacji skóry, a obecnie prowadzi i praktykuje w Skin by Natalia w Orlando na Florydzie. Strona internetowa - https://skin-by-natalia.square.site/
Więcej informacji dla publiczności Przewodnik dla konsumentów: https://consumersguides.com/skin_lightener_reviews Mayo Clinic: https://www.mayoclinic.com/health/age-spots/DS00912
Bibliografia 1. National Institutes of Health: https://nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article001141.htm 2. American Academy of Family Physicians: https://www.aafp.org/afp/2009/0115p109.html 3. World Health Organization: https://www.who.int/ipcs/assessment/public_health/mercury/en/index.html 4. Mayo Clinic: https://www.mayoclinic/health/age-spots/DS00912
