Psoriasis

Definitie

Psoriasis is een chronische auto-immuunziekte die ontstaat wanneer het immuunsysteem van een persoon foutieve signalen geeft die huidcellen vertellen te snel te groeien. Nieuwe huidcellen vormen zich in dagen in plaats van weken. Deze overtollige huidcellen worden niet afgestoten en hopen zich op aan het oppervlak, waardoor “plaque” of plekken van psoriasis ontstaan.

Psoriasis is de meest voorkomende auto-immuunziekte in de Verenigde Staten en treft 7,5 miljoen mensen. Het kan elk deel van het lichaam aantasten. Psoriasis wordt vaak geassocieerd met andere ernstige gezondheidsproblemen, zoals diabetes, hart- en vaatziekten en depressie.

Oorzaken

Ongeveer een derde van de mensen met psoriasis heeft een familielid met de ziekte. Wetenschappers geloven dat minstens 10 procent van de bevolking een of meer genen erft die de aanleg voor psoriasis veroorzaken, maar slechts twee tot drie procent van de bevolking zal de ziekte daadwerkelijk ontwikkelen.

Men gelooft dat om psoriasis te ontwikkelen een persoon een combinatie van genen en blootstelling aan omgevingsfactoren moet hebben. Bekende triggers zijn:  

• Stress: Kan de ziekte voor het eerst laten verschijnen of bestaande psoriasis verergeren. Ontspanning en stressvermindering kunnen helpen voorkomen dat stress de ziekte beïnvloedt.
• Huidletsel of trauma: Vaccinaties, zonnebrand en krassen zijn bekend als triggers voor een psoriatische reactie. Vroege behandeling kan zo’n reactie minimaliseren.
• Medicijnen: Sommige staan bekend als triggers voor psoriasis. Lithium, dat wordt gebruikt voor de behandeling van bipolaire stoornis en andere psychiatrische aandoeningen, verergert psoriasis bij ongeveer de helft van de mensen met psoriasis die het gebruiken. Antimalariamiddelen, zoals chloroquine en hydroxychloroquine, kunnen een opvlamming van psoriasis veroorzaken, meestal twee tot drie weken nadat het medicijn is ingenomen. Inderal, dat voornamelijk wordt gebruikt voor hoge bloeddruk, verergert psoriasis bij 25 tot 30 procent van de mensen met psoriasis die het gebruiken. Het is niet bekend of andere medicijnen in dezelfde klasse (bètablokkers) hetzelfde effect hebben, maar ze kunnen een vergelijkbare reactie veroorzaken. Quinidine, een hartmedicijn, is gemeld als verergering van psoriasis. Indomethacine, gebruikt voor de behandeling van artritis, kan psoriasis verergeren. Infecties, vooral met streptokokken (de bacterie die keelontsteking veroorzaakt), kunnen een trigger zijn. Dit wordt vaak geassocieerd met het eerste optreden van guttate psoriasis bij kinderen. Sommige mensen met psoriasis melden dat allergieën, dieet en weer hun ziekte triggeren. 

Ongeveer 95 procent van de tijd kan een diagnose worden gesteld door visuele inspectie, maar soms is een huidbiopsie nodig om een definitieve diagnose te stellen.

 Er zijn vijf soorten psoriasis:  

• Plaque psoriasis wordt gekenmerkt door rode plekken met een zilver-witte ophoping van dode huidcellen, die het vaakst voorkomen op de hoofdhuid, knieën, ellebogen en onderrug. Ze jeuken vaak, doen pijn en kunnen barsten en bloeden.
• Guttate psoriasis begint vaak in de kindertijd of jongvolwassenheid. Het is het op één na meest voorkomende type psoriasis en komt voor bij ongeveer tien procent van de mensen met psoriasis.
• Inverse psoriasis verschijnt als zeer rode laesies in huidplooien. Het kan glad en glanzend lijken. Veel mensen hebben tegelijkertijd een ander type psoriasis op het lichaam.
• Pustulaire psoriasis wordt gekenmerkt door witte pustels, blaren met niet-infectieuze pus bestaande uit witte bloedcellen, omgeven door rode huid. Het is niet besmettelijk of overdraagbaar.
• Erythrodermische psoriasis is een bijzonder ontstekingsvorm die vaak het grootste deel van het lichaam aantast. Het is zeldzaam en komt voor bij drie procent van de mensen met psoriasis, vaak in combinatie met instabiele plaque psoriasis. De laesies zijn niet duidelijk afgebakend. Er is wijdverspreide, felle roodheid en afschilfering van de huid, met hevige jeuk en vaak pijn. Deze vorm van psoriasis kan levensbedreigend zijn.

Psoriasis kan mild, matig of ernstig zijn. Aandoening op minder dan drie procent van het lichaam wordt als mild beschouwd en komt voor in ongeveer 80 procent van de gevallen. Drie tot tien procent van het lichaam aangedaan wordt als matig beschouwd; meer dan tien procent van het lichaam aangedaan wordt als ernstig beschouwd.

Twintig procent van de gevallen is matig tot ernstig. De ernst wordt ook gemeten aan de hand van hoezeer de aandoening de kwaliteit van leven van een persoon beïnvloedt. Psoriasis kan een grote impact hebben op dagelijkse activiteiten, zelfs als het een klein gebied betreft, zoals de handpalmen of voetzolen. 

Psoriasis is niet te voorkomen, maar het kan helpen om triggers zoveel mogelijk te vermijden. Veelvoorkomende triggers zijn huidirritatie, snijwonden, tatoeages en bepaalde medicijnen. Infecties zoals streptokokkenkeelontsteking kunnen ook psoriasis uitlokken. Steeds meer blijkt dat voedingskeuzes ook invloed kunnen hebben op psoriasis, waarbij voedingsmiddelen met een hoge glycemische index opvlammingen veroorzaken. 

Behandelingen

Bij milde aandoeningen, zoals plekken op de hoofdhuid, knieën, ellebogen, handen en voeten, zijn topische behandelingen voldoende om de plaques te beheersen. Matige tot ernstige aandoeningen vereisen meestal een combinatie van behandelingen: topisch, fototherapie en systemische medicatie.

Topisch  

 Topische behandelingen, medicijnen die op de huid worden aangebracht, zijn de eerste verdedigingslinie bij de behandeling van psoriasis. Ze vertragen of normaliseren de overmatige aanmaak van huidcellen en verminderen ontstekingen. Sommige zijn zonder recept verkrijgbaar (OTC), terwijl andere een recept vereisen.

Er zijn twee werkzame stoffen in vrij verkrijgbare preparaten die door de FDA zijn goedgekeurd voor de behandeling van psoriasis: salicylzuur en steenkoolteer. Salicylzuur is een keratolyticum, een middel dat op de huid wordt aangebracht om keratine te verzachten. Keratolytica maken de huid losser en helpen bij het exfoliëren van huidcellen, waardoor de buitenste huidlagen afschilferen. Het verzacht en verwijdert psoriasisschilfers. Het kan irritatie veroorzaken als het te lang op de huid blijft.

Teer, afgeleid van steenkool, kan de snelle groei van huidcellen vertragen en het uiterlijk van de huid herstellen. Het kan ook ontstekingen en jeuk verminderen.

Er zijn andere producten die stoffen bevatten zoals aloë vera, jojoba, zinkpyrithion en capsaïcine, die worden gebruikt om te hydrateren, kalmeren, schilfers te verwijderen of jeuk te verlichten. De effectiviteit van deze middelen is niet bekend. Ze kunnen bijwerkingen of allergische reacties veroorzaken. Stop met gebruik bij irritatie.

Het is belangrijk om de huid gehydrateerd te houden om roodheid en jeuk te verminderen. Gebruik geurvrije producten. Breng moisturizers aan na het douchen en handen wassen. Gebruik hydraterende zepen. Beperk lauwe douches tot 10 minuten of minder. Baden met olie, havermout, Epsomzout of Dode Zee-zout kunnen schilfers verwijderen en jeuk verlichten. 

Voorgeschreven niet-steroïde lokale behandelingen omvatten medicatie afgeleid van vitamine D. Lokale steroïden kunnen worden gebruikt bij milde psoriasis.

 Fototherapie houdt in dat de huid regelmatig wordt blootgesteld aan ultraviolet licht onder medische supervisie. Behandelingen vinden plaats in een dokterspraktijk, psoriasiscentrum of thuis met een fototherapie-apparaat. Consistentie is de sleutel tot succes.

De National Psoriasis Foundation ondersteunt het gebruik van zonnebanken niet als vervanging voor medisch begeleide fototherapie. De American Academy of Dermatology, de FDA en de Centers for Disease Control and Prevention (CDC) raden het gebruik van zonnebanken en zonlampen af.

Ultraviolet licht B (UVB)/Ultraviolet licht A (UVA) behandelingen dringen door in de huid en vertragen de groei van aangetaste huidcellen. De psoriasis kan tijdelijk verergeren voordat het verbetert. Soms treden tijdelijke opvlammingen op bij UV-lichttherapie. Het kan worden gecombineerd met lokale of systemische behandelingen, wat de effectiviteit van andere systemische middelen aanzienlijk verhoogt.

De excimerlaser, recent goedgekeurd door de FDA voor de behandeling van chronische, gelokaliseerde psoriasis, zendt een krachtige UVB-straling uit. De gepulseerde kleurstoflaser is voor hetzelfde doel goedgekeurd. Deze vernietigt de kleine bloedvaatjes die bijdragen aan de vorming van psoriatische plaques.

Systemische medicatie wordt oraal ingenomen in vloeibare of pilvorm, of toegediend via injectie. Ze omvatten:

● Acitretine is een synthetische vorm van vitamine A die de snelle celvernieuwing bij psoriatische huid vertraagt.
● Cyclosporine onderdrukt het immuunsysteem. Het werd eerst gebruikt om afstoting bij orgaantransplantaties te voorkomen. De FDA heeft het goedgekeurd voor volwassenen met ernstige psoriasis.
● Methotrexaat werd aanvankelijk gebruikt voor de behandeling van kanker. Het remt een enzym dat betrokken is bij de snelle groei van huidcellen. Het gebruik moet zeer nauwlettend worden gevolgd; het brengt veel waarschuwingen met zich mee over bijwerkingen en nadelige effecten.

Biologische geneesmiddelen, ook wel "biologics" genoemd, worden gebruikt bij matige tot ernstige psoriasis. Ze worden toegediend via injectie of intraveneuze (IV) infusie en richten zich op specifieke delen van het immuunsysteem. Biologics werken door de werking van een specifiek type immuuncel, de T-cellen, te blokkeren, of door eiwitten in het immuunsysteem te blokkeren die het lichaam aanzetten tot ontsteking. Enkele van deze biologische middelen zijn: Enbrel, Humira, Remicade, Simponi en Stelara. Er zijn aanzienlijke risico’s en bijwerkingen.  

Biologische geneesmiddelen

Biologische geneesmiddelen worden gebruikt voor de behandeling van matige tot ernstige psoriasis. Ze worden toegediend via injectie of intraveneuze (IV) infusie en richten zich op specifieke delen van het immuunsysteem. Sommige biologische middelen werken door de werking van een specifiek type immuuncel, de T-cellen, te blokkeren, of door eiwitten in het immuunsysteem te blokkeren die het lichaam aanzetten tot ontsteking. Enkele veelvoorkomende biologische middelen zijn: Enbrel, Humira, Remicade, Simponi en Stelara. Elk van deze middelen brengt aanzienlijke risico’s en bijwerkingen met zich mee, en de behandeling moet onder toezicht van een arts plaatsvinden. 

Alternatieve therapieën

Alternatieve therapieën zijn onder andere:  

• Meditatie zou leiden tot meer fysieke ontspanning en mentale rust.
• Spatherapie is het gebruik van mineraalwater. Men gelooft dat het helpt de huid gehydrateerd te houden en de huid verzacht, waardoor de plaques die kenmerkend zijn voor psoriasis afbreken.

Leven met psoriasis

Stress kan het immuunsysteem ertoe aanzetten chemicaliën af te geven die ontstekingen veroorzaken. Bij mensen met psoriasis reageert het immuunsysteem overmatig en geeft te veel van deze chemicaliën af. De persoon met psoriasis moet fysieke en mentale stress zoveel mogelijk beperken.

De jeuk bij psoriasis kan een grotere impact hebben op de kwaliteit van leven dan zichtbare laesies. Het is een unieke jeuk, vaak beschreven als een brandend, bijtend gevoel. Sommigen omschrijven het als het gevoel gebeten te worden door vuurmieren.

Huismiddeltjes tegen jeuk zijn onder andere het gehydrateerd houden van de huid. Dit vermindert ontstekingen, jeuk en helpt de huid te genezen. Het minimaliseren van schilfers en afschilferen is nuttig. Koude douches en koude kompressen kunnen helpen de jeuk te verlichten.

Psoriasis kan relaties op verschillende manieren beïnvloeden. Het kan moeilijk zijn om met familie en vrienden over de ziekte te praten. Dating kan worden vermeden vanwege een negatief lichaamsbeeld. Genitale psoriasis kan een grote impact hebben op seks en intimiteit. Depressie is de meest voorkomende aandoening die met psoriasis wordt geassocieerd; het komt twee keer zo vaak voor als in de algemene bevolking. Het kan een grote impact hebben op de kwaliteit van leven.

Mensen met psoriasis hebben een grotere kans op suïcidale gedachten en pogingen. Een persoon met symptomen van depressie moet door een arts worden gezien. De symptomen zijn onder andere:

● Onvermogen om te slapen
● Onvermogen om uit bed te komen
● Verlies van energie
● Gebrek aan interesse in dingen die eerder leuk waren
● Onvermogen om zich te concentreren

Werken met psoriasis en psoriatische artritis kan een uitdaging zijn. Overleg met een leidinggevende over hoe psoriasis de werkprestaties kan beïnvloeden is nuttig. De werkplek moet comfortabel worden gemaakt. Het kan nodig zijn om manieren te bedenken om routinetaken uit te voeren. De werkruimte en schema’s moeten georganiseerd worden gehouden. Leer over arbeidsongeschiktheidsuitkeringen en de vereisten voordat deze nodig worden.

Uw vragen over psoriasis beantwoord

Is psoriasis besmettelijk? Nee, omdat het geen infectie is.  

Beïnvloedt wat ik eet mijn psoriasis? Voedingsmiddelen kunnen psoriasis verbeteren of verergeren. Meer informatie is beschikbaar via de National Psoriasis Foundation (NPF).  

Kunnen de plaques kanker worden? Er zijn geen meldingen van psoriatische laesies die veranderen in kanker.  

Is er een genezing voor psoriasis? Op dit moment is er geen genezing, maar er wordt voortdurend onderzoek gedaan met als doel een genezing te vinden.  

Welke diensten zijn er beschikbaar in mijn omgeving? Evenementen en programma’s zijn te vinden op de NPF-site.  

Kan ik psoriasis doorgeven aan mijn kinderen? U kunt de genen voor psoriasis doorgeven.  

Hoe zit het met zwanger zijn met psoriasis? Zwangerschap kan psoriasis veranderen, en veel van de medicijnen die worden gebruikt om psoriasis te behandelen zijn niet compatibel met zwangerschap. Bespreek zwangerschap met uw artsen voordat u zwanger wordt.  

Wordt mijn psoriasis beter met de leeftijd? Er is geen duidelijk verband tussen leeftijd en de ernst van psoriasis.  

Ik voel me zo alleen met deze ziekte. Wat kan ik doen? Een van de krachtigste hulpmiddelen om de emotionele effecten te beheersen, is het leren kennen van andere mensen die ook met psoriasis leven. Ga naar https://www.psoriasis.org voor manieren om in contact te komen.  

Kan ik overlijden aan psoriasis? Slechts één van de 5 soorten psoriasis kan mogelijk dodelijk zijn - erythrodermische psoriasis. Dit type is zeldzaam en komt voor bij slechts 3 procent van de mensen met psoriasis. Overlijden is uiterst zeldzaam.    

Meer informatie   National Psoriasis Foundation 6600 SW 92nd Ave. Ste. 300 Portland, OR 97223   www.psoriasis.org   800-723-9166 getinfo@psoriasis.org

Artikel geschreven door Sheila M. Krishna M.D., FAAD
Dr. Krishna is een gecertificeerde dermatoloog. Ze behaalde haar bachelor aan het Massachusetts Institute of Technology, waar ze biologie en vreemde talen dubbel studeerde en afstudeerde met Phi Beta Kappa-onderscheiding. Ze spreekt vloeiend Engels en Spaans. Dr. Krishna behaalde haar medische graad aan de David Geffen School of Medicine van de University of California, Los Angeles, waar ze lid was van de Alpha Omega Alpha Medical Honor Society. Ze voltooide haar dermatologie-residentie aan de Virginia Commonwealth University in Richmond, Virginia, en was hoofdresident van de afdeling Dermatologie. Ze voltooide een extra onderzoeksjaar aan UCLA bij Dr. Lloyd Miller, waar ze expertise opdeed in onderzoeksmethoden en protocolontwerp en -uitvoering. Dr. Krishna is Fellow van zowel de American Academy of Dermatology (AAD) als de American Society for Mohs Surgery (ASMS). Dr. Krishna werkt in San Diego, Californië, waar ze volwassenen en kinderen behandelt voor huidaandoeningen. Dr. Krishna werd in 2017 door haar collega’s in San Diego gekozen als Top Arts. Website - https://www.sheilakrishnamd.com/

Artikel beoordeeld door Natalia Kerr, gediplomeerd schoonheidsspecialiste/gezichtsspecialist

Natalia Kerr is een gediplomeerd schoonheidsspecialiste/gezichtsspecialist. Ze studeerde in 2019 af aan Orange Technical College met haar diploma in Gezichtsspecialisatie. Ze is gepassioneerd over huidverzorging en huidgezondheid en heeft haar opleiding sinds haar afstuderen voortgezet door het bijwonen van diverse seminars, trainingen en vakbeurzen. Ze worstelde jarenlang met acne tijdens haar middelbare schooltijd en weet hoezeer dit het zelfvertrouwen kan aantasten. Dit inspireerde haar om de wereld van huidverzorging in te gaan, en ze is momenteel eigenaar van en werkzaam bij Skin by Natalia in Orlando, Florida. Website - https://skin-by-natalia.square.site/

Referenties

Mayo Clinic National Institutes of Health Weigle N, et al. Psoriasis. American Family Physician. 2013;87:626 Papoutsaki M, et al. Behandeling van psoriasis en psoriatische artritis. Biodrugs. 2013;27:3